Ja maar vroeger was het toch ook warmer?

Dit argument kwam op de tafel tijdens het debat over klimaatverandering in het programma “De achterkant van het gelijk” dat gevoerd werd door Marcel van Dam op #npo2 op donderdagavond 13-nov-2014. Wat bedoeld wordt is dat er in een geologisch verleden, b.v. in het Pliocene tussen 2 en 6 miljoen jaar geleden ook hogere kooldioxide concentraties en temperaturen gemeten zijn. (Er waren toen geen mensen, de concentraties en temperaturen zijn afgeleid uit geologische gegevens, maar dat is een technisch detail). Maar, om verder te gaan met het populistische argument; daarom zou het niet erg zijn als de wereldwijde temperatuur weer opnieuw zou stijgen als gevolg een toename van kooldioxide (CO2) in de atmosfeer.

Skeptici hebben eigenlijk op voorhand al gelijk voor een publiek dat graag korte populistische statements wil horen. Je kunt de titel van dit blog namelijk in 130 karakters tweeten, het klinkt als waar, en dus valt het goed, en het vermindert het schuldgevoel als je net “The Inconvenient Truth” gezien hebt. Geologisch gezien is de uitspraak ook waar, maar helaas past de opmerking geheel niet in de tegenwoordige tijd. Mijn tegen-tweet zou kunnen zijn: “het is niet waar!”. Maar niemand gelooft je dan op twitter, er is wat meer tekst en uitleg nodig, iets waar populisten een broertje dood aan hebben.

De reden waarom dit een ontkennend argument is, is dat het zeeniveau zich uiteindelijk zal gedragen als een langzame thermometer. Als het klimaat opwarmt komt er ten eerste extra smeltwater uit Groenland en Antarctica in de oceanen; in een recent artikel heb ik laten zien dat ongeveer de helft van de zeespiegelverandering uit smeltwater bestaat. De andere helft is volumetoename omdat warmer zeewater meer volume inneemt. De 3 mm/jaar genoemd tijdens het debat genoemd door Appie Sluis is gemeten met satelliet radar hoogtemeters maar ook wereldwijd met peilschalen, we hebben het over gemiddeld 30 cm per eeuw.

De afgelopen 2000 jaar is het zeeniveau circa 60 cm gestegen, en dat is een veel kleiner getal, namelijk gemiddeld 3 cm per eeuw. Dit kunnen we onder andere zien aan archeologische bouwwerken uit de Griekse en Romeinse oudheid die tegenwoordig 60 cm onder het huidige zeeniveau staan, zoals b.v. hier beschreven in een blog van de NY Times.

tank1-blogSpan

De genoemde 30 cm per eeuw is op dit moment al 10 keer sneller dan wat we in de afgelopen 2000 jaar gezien hebben, en de verwachting van het IPCC is dat 100 cm per eeuw tot 2100 goed mogelijk zou moeten zijn, en dat is ineens 30 keer zo snel. Na 2100 gaat het proces overigens verder. Het behoeft weinig voorstellingsvermogen dat de snelheid van zeespiegelverandering hetgene is waar je je zorgen over moet maken.

Mijn stelling is dat je met deze voorkennis moet gaan oppassen met het bouwen in kustgebieden nabij het zeeniveau. Nederland kon 10 tot 20 eeuwen geleden beginnen met het bouwen in de deltas van de grote rivieren en het heeft al veel moeite gekost om een veilige maatschappij te maken. Maar hoe ziet Nederland er over 5 tot 10 eeuwen uit? Een snelheid 100 cm per eeuw is niet makkelijk omkeerbaar, of beter, zelf niet omkeerbaar.

Onderstaande infographic toont onze huidige kwetsbaarheid ten opzichte van zeespiegelstijging. 3 mm/jaar klinkt als klein, maar het is het helemaal niet. Het argument, ja maar vroeger was het warmer is mijns insziens geen valide discussiepunt, het ontkent namelijk onderstaand probleem wat niet alleen Nederland aangaat, maar meerdere grote steden in laagliggende gebieden.

Info-is-beautiful-sea-lev-001

De geologie laat ons vrij goed zien wat de relatie is tussen het zeeniveau en de gemiddelde temperatuur op aarde. De onderstaande figuur laat een geologische reconstructie zien van het zeeniveau over de laatste 700 duizend jaar welke ik hier tegen kwam. Aan de linkerkant van de grafiek zie je het huidige zeeniveau. Dit niveau is hoog omdat we de recente ijstijd vlak achter ons hebben (ca 22 duizend jaar is geologisch gezien recent). Op het koudste punt in een ijstijd zit veel oceaan water in de vorm van ijs vast op Groenland en Antarctica, dit is de dip bij 2 in de grafiek. Het zeeniveau is dan zo’n 130 meter lager dan tegenwoordig het geval is en het is dan ook een graad of 5 kouder. Deze grens kennen we nu als het continentaal plat op aarde. De relatie temperatuur ten opzichte van zeeniveau is daarom al 700 duizend jaar te volgen. Tectonisch gezien verandert de aarde niet echt veel in deze periode, dwz, de continenten blijven zo’n beetje op hun plaats liggen. Recente geologische kennis zoals hieronder weergegeven geeft dan ook aardig aan wat je in de nabije toekomst kunt verwachten voor het zeeniveau indien de temperatuur op aarde naar verwachting omhoog gaat.

Fig14.Virginia_ES_paleochannels

Misschien moet ik meer aandacht trekken met de tweet: “Zeeniveau volgt temperatuur en de kustlijn lag 2 tot 6 miljoen jaar geleden ook 30 meter hoger, wist je niet he?” Het past in 130 karakters, ik hou hem in reserve.

Ach werkelijk? “Het publieke weergeheugen werkt misleidend”

Naar aanleiding van dit stuk in de Volkskrant

http://www.volkskrant.nl/opinie/het-publieke-weergeheugen-werkt-misleidend~a3781929/

Waarover Sargosso schrijft

http://sargasso.nl/liegen-met-grafieken-geen-opwarming-de-volkskrant/

En waar ik de volgende reactie achtergelaten heb

De hamvraag is natuurlijk “Waarom mag een statisticus voor klimaatdeskundige spelen?”, gevolgd door, en waarom schrijft een statisticus van die wetenschappelijk achterhaalde contraire berichten in de Volkskrant en luister je niet naar wat het IPCC te vertellen heeft?

Dat komt doordat er een overwegend rechts populistisch publiek is dat het prachtig vindt om klimaatverandering tot in lengte van dagen te blijven ontkennen zodat er bijvoorbeeld geen extra belasting betaald hoeft te worden, en ook vooral, dat er niets hoeft te veranderen. Deze beweging in de politiek noemen we politiek rechts conservatief.

Het populisme regeert in Nederland, de Volkskrant weet dit, en zodoende is men bereid dit soort contraire onzin te publiceren.

Update 7-nov-2014

Fair enough, en @mkeulemans reageert in de Volkskrant. http://www.volkskrant.nl/wetenschap/die-warme-oktoberdagen-teken-dat-de-aarde-opwarmt~a3784259/ Ik voeg hem toe aan dit blog.

Update 9-nov-2014

Dit keer op http://www.staatvanhetklimaat.nl/2014/11/05/warm-oktoberweer-maar-geen-opwarming/#comment-161069

Frans Dijkstra schreef:

“Peter stelt, dat 90% van de warmte in de oceaan verdwijnt. Dat heb ik ook gelezen. Maar in de oceaan is het niet te meten, vanwege het enorme watervolume en de hoge warmtecapaciteit van water. We weten niet, hoe en waarom de warmte tegenwoordig de oceaan in gaat, en ook niet hoe lang dat nog doorgaat, en of die warmte er ooit weer uit komt.”

We kunnen wel degelijk de warmte in de oceanen goed meten, we zien dat de warmte in de oceanen toeneemt, en, we kunnen ook zien dat er een goede overeenkomst is met de ijsafsmelt en de totale volumeverandering, ook weer gemeten. Niets geen voorspellende modellen, maar meten. Zie ook:

http://www.skepticalscience.com/cooling-oceans.htm
http://www.skepticalscience.com/sea-level-fall-2010.htm
http://www.argo.ucsd.edu/

We hebben nu een zeespiegelstijging van 30 cm per eeuw, en het was in de laatste 2000 jaar een kleiner signaal. Door alle warmte die we erin pompen wordt het dadelijk wellicht meer dan een meter per eeuw, bovendien wordt de oceaan zuurder zodat schaaldieren en koraal het moeilijker gaan krijgen.

Dit zijn de voornaamste consequenties van de opwarming, we gaan onherroepelijk terug naar het zeeniveau in het Pliocene binnen een jaar of 2000. Nederland zal voor die tijd een keer moeten beslissen hoe men daarmee omgaat, geen wonder dat er een Deltacommissie is die stevige aanbevelingen naar de politiek heeft gedaan.

Waarom wordt ocean heating ontkend door Frans Dijkstra?